TCK 90 nedir?

TCK 90, insan hakları ve etik standartları çerçevesinde bilimsel araştırmaların sınırlarını belirleyen önemli bir yasal düzenlemedir. Bu madde, insan üzerinde deney yapılırken dikkat edilmesi gereken etik kuralları ve rıza şartlarını belirleyerek, bireylerin haklarını koruma amacı taşır. Deneylerin yapılabilmesi için gerekli izinlerin alınması ve insan sağlığının ön planda tutulması gibi şartlar, bu düzenlemenin temelini oluşturur.

TCK 90, Türk Ceza Kanunu'nun "İnsan Üzerinde Deney" başlıklı maddesidir.

TCK 90'a göre suç teşkil eden durumlar:

• Mağdurun rızasına aykırı bir şekilde veya rızanın kanunla belirlenmiş usul ve şartlarla alınmaması nedeniyle geçersiz olması durumunda insan üzerinde bilimsel deney yapılması.
• Hasta olan insan üzerinde rıza olmaksızın tedavi amaçlı deneme yapılması.

TCK 90'a göre suçun cezası:

• İnsan üzerinde bilimsel deney yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
• Hasta insan üzerinde rıza olmaksızın tedavi amaçlı deneme yapan kişi, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Suçun ceza sorumluluğunu gerektirmemesi için gerekli koşullar:

• Deneyle ilgili olarak yetkili kurul veya makamlardan gerekli iznin alınmış olması.
• Deneyin öncelikle insan dışı deney ortamında veya yeterli sayıda hayvan üzerinde yapılmış olması.
• Deney sonucunda ulaşılan bilimsel verilerin, varılmak istenen hedefe ulaşmak açısından insan üzerinde de yapılmasını gerekli kılması.
• Deneyin, insan sağlığı üzerinde öngörülebilir zararlı ve kalıcı bir etki bırakmaması.
• Deney sırasında kişiye insan onuruyla bağdaşmayacak ölçüde acı verici yöntemlerin uygulanmaması.